SÖZ ÜSTÜNE SÖZ By: Kenan Kalaycıoğlu Date: January 12, 2009, 11:02:02 AM
SÖZ ÜSTÜNE SÖZ
Sözümüz söz üstüne…
Bizim bildiklerimiz iki elin parmaklarını doldurmaz ama, ne insanlar vardır, ne becerikli insanlar vardır sözleri yüzünden işlerini yitirenler. Saygınlıklarını yitirenler.
Sözü yüzünden yaşamını (kellesini) yitirenlerden söz etmiyoruz şimdilik.
Sözümüz söz üstüne…
Söz, insanın kendisidir…
Kimi zaman da kendisini aşar insanın söz…
“Söz, ağızdan çıkar.” çünkü. İnsanın kendi ağzından. Söz ağızdan çıkar da, söyleyen de bunu bilmeli. Yoksa, mertlik gider elden. Saygınlık gider. İnsan olma özelliği gider. Alışkanlık durumuna gelirse eğer sözünün sahiplenmemek, insanlık gider… 2009 yılının Ocak ayında çocuklar arasında bile kullanılıyor, onca kültür yozlaşması arasında bile,
-Söz ağızdan çıkar oğlum!...
Söz ağızdan çıkar ama biz şimdi sözü söyleyenin özüne mi bakacağız, sözü söyletenin özüne mi? Yoksa, ikisini de iki ayrı yöne itip, sözün kendisine mi bakacağız?
İşler karıştı…
Karışan işlerin karışıklığını sözle aşacağız gene de.
“Söz biliyorsan söyle, inansınlar; bilmiyorsan söyleme, seni insan sansınlar…” Işıklar içinde yatınız, cennet bahçelerinde yatınız atalarımız. Ağzınıza sağlıklar. Bildiği konuda bile ölçülü konuşmalı insan. Azmamalı, azgınlaşmamalı. Dinleyenini de düşünmeli. Yerel televizyonlardaki gibi, yerel radyolardaki gibi, her konuyu bilen, her mesleği meslek edinmiş olmamalı ekranı ele geçiren…
Papyon kravatlı program sunucusuna yakışmıyor, bayan izleyicisine,
-Buyur yeng’anım!... diye sözlenmek.
Ana dilimizi yanlış kullanmalarımızı en çok dayandırdığımız böylece beceriksizliğimizi de dilimize yıktığımız bir söz. Bir atasözümüz:
“Söz dediğin yaş deridir, nereye çekerden oraya gider…”
Türkçe sözcüklerdeki çok anlamlılığı Almanların mı, İngilizlerin… mi bilme zorunluluğu vardır? Lütfen söyleyiniz…
Sözü söyleyişin, anlatmak istediğin anlamı verebilecek nitelikte değildir. Başka bir anlam verecek biçimdedir de “Anlaşılmadım, yanlış anlaşıldım!...” diye yakınırsın…
Yakınman değil, yanman gerekir beceriksizliğine. Anadilini bilmezliğine…
Yorulduk mu?
Yorulduk mu söz üstüne söz etmekten? Susalım.
“Söz gümüşse, sükut altındır.” demiş ama atalarımız, yanağına bir şamar atana, susarak öbür yanağını da göster demek istemediler ki. Sakın sakın! Demokrasiye de aykırıdır bu, insan onuruna da.
“Söz sözü aç(ar)ıyor.” işte. Bu, kültür düzeyinin bir karinesidir. Konuşacak konuyu bulabilmek için, kültürlü insan olmak gerek. Bulunan konuyu genişletebilmek için de öyle.
Konuyu yakaladınız, konuşuyorsunuz. İyi söyleşmeler, iyi dostluklar ama,
“Sözünü bil, pişir; ağzını der, devşir…” E, elbette canım! Dilin kemiği yok diye ağzına geleni, diline geleni söyleyemezsin. Söylememelisin. Sözün nereye varacağını, dinleyende ne gibi bir etki bırakacağını bilerek konuşmalısın.
Kimileri de ördektir dinleyenlerin. Ördek işte… Ne söylersen söyle, ördektir. Dünya deniz olmuşsa, ördeğe ne yani… Ya bu ördek gibi insana ne, söylediğin sözle ilgili olarak. Ne söylersen… Boşuna dememiş atalarımız,
“Sözü söyle alana, kulağında kalana…”
Söylediklerin bir kulağından girip, öbür kulağından çıkacaksa söylediğin kişinin… Yazık etme soluğuna. Yazık etme soluğuna dilinin.
Bir söz söyler insanoğlu, yılanı çıkarır deliğinden. Bir söz de söyler, ileri ileri yürütür deliğinden çıkarmak istediği yılanı. Boğazından kesilecek insanı kurtarabilirsin bir sözünle, kendi boğazını da kestirebilirsin gene kendi bir sözünle. Söz işte… Kılıçtan keskin… Tüyden hafif…
“Söz var, ara bozar; söz var, ara düzer…”
Delikanlılığını mı, mertliğini mi, insanlığını mı, onurunu mu kanıtlayacaksın? İyi insan olduğunu…
“Söz verme, verdinse dönme!...”
Yüzlerce kez, binlerce kez elbette. Yapamayacaksan, baştan söyle yapamayacağını. Ya da…
İnsanlar üzerinde etkisi çok büyüktür sözün. Hele dürüst insanlar üzerinde çok etkilidir söz. Akıllı olduklarına inanılan kişilerin sözleri, yaşamın anayasa maddesi gibi algılanır. Toplumda, oturması için kendisine omuz gösterilen kişiler özellikle, özellikle dikkat ediniz sözlerinize. Sizin, yanlış yapma hakkınız yok.
“Söz var, iş bitirir; söz var, baş yitirir…”
Bu anlamda bir girişle girmiştik Söz Üstüne Söz’e
Sözün insan için olduğunu ve önemli olduğunu bilmeyenlere bildirmek, unutanlara anımsatmak için.
Doğru söz için, söz…