YASANIN ÜSTÜNLÜĞÜ By: Kenan Kalaycıoğlu Date: April 22, 2009, 09:58:52 AM
Edebiyatın en öncelikli türlerinden biridir gezi yazıları. Bizde de , yabancı edebiyatlarda da.
Bizim edebiyatımızda Seyahatname gelir akla öncelikle , gezi yazısı denilince. Ünlü gezginimiz Evliya Çelebi’nin ünlü Seyahatname’si. Hani şu ,
Şefaat ya Resûlullah !... yerine ,
Seyahat ya Resûlullah !... dileğinin sonucu.
Gezdiği gördüğü yerleri anlatırken Evliya Çelebi ; yörenin anlatılarına da , sosyal sorunlarına da , kültürel inceliklerine de … el atar , anlatır.
Bir Türk büyüğü olarak Fatih Sultan Mehmet’i oturtacak minder bulamayıp ama , yasaları çiğnemekten de geri kalmayanlara bir ders verir diye , Seyahatname’ den bir anlatı almak istedik.
Yasalar , namuslu insanlar içindir… anlayışının yanında bulunsun diye.
Fatih Sultan Mehmet , Fatih Camii’ni yaptırır. Yaptırır ama Rum mimar , kubbeyi ayakta tutan sütunları kestirir attırır. Böylece Rum mimar , Fatih Camii’nin Ayasofya kadar yüksek olmasını önlemiş olur.
Durumu duyan Fatih , kızar. Çok kızar. Rum mimarı çağırtıp , neden böyle yaptığını sorar. Rum mimar yanıtlar Fatih’i :
- Padişahım , İstanbul’da zelzele çok olur. Zelzeleden yıkılmasın diye iki sütunu üçer sıra kesip , Ayasofya’dan alçak ettim. Özür dilerim… Fatih ,
- Özrün , yaptığından da şiddetlidir! deyip , mimarın ellerini bileklerinden kendi eliyle keser…
Rum mimar , ertesi gün Fatih’i şikayet eder. Mahkemenin de karşılıklı tez - karşı tez biçiminde yapılmasını ister.
Mahkeme günü , molla hazretlerinin önünde dikilir Fatih Sultan Mehmet ve Rum Mimarbaşı.
Uygulama , adaleti çiğnemeye alışık olanlara örnek olsun… Adaleti çiğnemeyi büyüklük sananlara örnek olsun Fatih’in adalete saygısı ile büyüklüğü…
Molla hazretleri Fatih’i uyarır :
- Padişahım , oturmayınız! Hasmınızla birlikte murafaa olacaksınız. (Savunmalarınızı karşılıklı yapacaksınız.) Mimar :
- Sultanım , ben bir mimarbaşıyım. Camimi Ayasofya’dan alçak eyledin diye ellerimi kesti bileklerimden. İşimden oldum , kazancımdan oldum. Çoluk çocuğumu geçindirmeye gücüm kalmadı. Molla hazretleri :
-Padişahım! Bu mimarın ellerini siz mi kestiniz?
-Bu adam benim camimin sütunlarını kesip , camimi şöhretsiz etti. Molla hazretleri ,
-Beyim , şöhret afettir. Caminin alçak olması ibadete engel değildir. Senin taşın cevahir dahi olsa , değeri yine taştır. Ama bu mimarın ellerini kanunsuz olarak kesmişsin. Çoluk çocuğunun beslenmesi yasal olarak senin üzerine kalmıştır. Ne dersin? diye sorunca Fatih’e
-Yasalar ne buyuruyorsa …
Yasaların ne buyurduğuna boyun eğmesi Fatih Sultan Mehmet Han’ın , örnek olsun , örnek olsun kendini Han sanan hancılara…
-Devlet bütçesinden karşılayalım mimarbaşının çoluk çocuğunun geçimini. Molla hazretleri ,
-Hayır! Suç sizindir! Sizin suçunuzun bedelini devlete ödetmek olmaz! Kendi paranızla ödeyeceksiniz.
-Tamam , ödeyeyim! deyince Fatih ; anlaştılar.
Belleğindeki bilgi eksikliğinin bedelini devlete ödetip, devletin cüzdanını boşaltırken , kendi cüzdanını dolduranlara örnek olsun Fatih Sultan Mehmet Han’ın davranışı. Örnek olsun…